14 stycznia w Warszawie odbyło się posiedzenie Zarządu Głównego Krajowego Związku Plantatorów Buraka Cukrowego, poszerzone o udział prezesów Związków Regionalnych.
Autor: dr inż. Agnieszka Andrusiak, Krajowy Związek Plantatorów Buraka Cukrowego
Jednym z głównych tematów była ocena minionej kampanii cukrowniczej, która po raz kolejny unaoczniła znaczną podatność produkcji na czynniki pogodowe. Niekorzystny przebieg warunków atmosferycznych, presja agrofagów oraz coraz większe ograniczenia w dostępie do skutecznych środków ochrony roślin znacząco podnoszą ryzyko produkcyjne po stronie plantatorów. Choć jakość surowca w wielu regionach oceniana była jako dobra, podkreślano, że jej uzyskanie wymaga obecnie znacznie większych nakładów finansowych i pracy niż jeszcze kilka lat temu.
W trakcie posiedzenia poruszono również kwestie relacji kontraktowych oraz zasad odbioru surowca w cukrowniach. Zgłaszane przez plantatorów wątpliwości dotyczące oceny jakości buraków oraz interpretacji obowiązujących norm pokazują, jak ważne jest utrzymanie jasnych, przejrzystych i jednolitych reguł współpracy pomiędzy plantatorami a przemysłem cukrowniczym – szczególnie w okresie pogarszającej się koniunktury rynkowej.
Najbliższy sezon
Istotną część dyskusji poświęcono sytuacji rynkowej i perspektywom kontraktacji buraków cukrowych na kolejny sezon. Z przedstawionych danych wynika, że kontraktacja buraków cukrowych na 2026 rok ulegnie ograniczeniu – łącznie o ok. 8% w skali kraju. Obniżenie areału odnotowano również w większości państw UE, co jest konsekwencją pogarszającej się sytuacji na rynku cukru. Spadające ceny cukru, narastający import oraz niepewność związana z polityką handlową Unii Europejskiej wpływają na ograniczanie powierzchni upraw i ostrożne decyzje produkcyjne. Uczestnicy spotkania zwracali uwagę, że długotrwała presja cenowa może prowadzić do trwałego osłabienia sektora, w tym rezygnacji części gospodarstw z uprawy buraka cukrowego.
Skutki umów handlowych
Podczas posiedzenia szeroko omówiono skutki zawarcia umowy handlowej UE–Mercosur, a także zmiany w relacjach handlowych z Ukrainą oraz negocjacje UE–Indie. Podkreślono, że przewidywany import cukru z krajów Mercosur oraz zwiększona konkurencja ze strony państw trzecich mogą mieć poważne konsekwencje dla sektora buraka cukrowego w UE, mimo formalnych mechanizmów ochronnych. Zdaniem KZPBC zaproponowane klauzule ochronne nie zapewniają skutecznej i szybkiej reakcji na realne załamania rynku.
Szczególną uwagę zwrócono także na rosnący import cukru w ramach procedury uszlachetniania czynnego (IPP). KZPBC wystosował apel do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o podjęcie działań interwencyjnych na forum Unii Europejskiej. Wskazano, że niekontrolowany napływ taniego cukru z importu destabilizuje rynek i zagraża przyszłości krajowej produkcji.
Dialog z administracją
Ważnym punktem obrad było wystąpienie Małgorzaty Gromadzkiej, Sekretarz Stanu w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi (Fot. 1). Jej obecność stała się okazją do bezpośredniego dialogu z przedstawicielami środowiska plantatorskiego. Plantatorzy aktywnie uczestniczyli w dyskusji, chętnie zadawali pytania i poruszali kwestie istotne z punktu widzenia praktyki rolniczej – zarówno dotyczące bieżącej sytuacji rynkowej, jak i przyszłych rozwiązań systemowych. Podkreślono znaczenie sektora buraka cukrowego dla bezpieczeństwa żywnościowego kraju oraz potrzebę uwzględniania jego specyfiki w pracach legislacyjnych na poziomie krajowym i unijnym. Dyskusja miała rzeczowy, merytoryczny charakter i potwierdziła potrzebę utrzymania stałego kontaktu pomiędzy administracją a organizacjami branżowymi.
Posiedzenie Zarządu Głównego KZPBC potwierdziło, że sektor buraka cukrowego znalazł się w punkcie wymagającym nie tylko reagowania na bieżące problemy, ale także wypracowania długofalowej wizji rozwoju. Uczestnicy spotkania zgodnie podkreślali, że bez stabilnych warunków rynkowych, przewidywalnych regulacji i realnego wsparcia politycznego trudno będzie utrzymać konkurencyjność i opłacalność produkcji buraka cukrowego w Polsce.
