Bieżący numer
Strona głównaArtykuły93,4 t/ha buraków cukrowych na ogromnym areale. Jak to robią w Kietrzu?

93,4 t/ha buraków cukrowych na ogromnym areale. Jak to robią w Kietrzu?

Prawie 1000 ha powierzchni uprawy buraka cukrowego i plony korzeni przekraczające 90 t/ha. Uzyskanie takich wyników produkcyjnych na tak dużym areale to nie lada wyzwanie. Jednak w Kombinacie Rolnym Kietrz świetnie sobie z nim radzą. Jaki jest przepis na sukces?

Autor: dr Agnieszka Kiniec, Terenowa Stacja Doświadczalna IOR-PIB w Toruniu

Kombinat Rolny Kietrz powstał 17 lipca 1961 roku na mocy decyzji Ministerstwa Rolnictwa oraz uchwały Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Opolu. W jego skład weszło 8 zakładów rolnych, o łącznym areale 5877 ha. Obecnie powierzchnia gospodarstwa to ok. 9200 ha. Przedsiębiorstwo jest jednym z największych producentów buraka cukrowego w Unii Europejskiej. Poza burakiem cukrowym (933 ha) uprawia się w nim także pszenicę (ok. 3500 ha), rzepak (1000 ha), kukurydzę (1800 ha) z przeznaczeniem na ziarno i kiszonkę, a także lucernę, soję oraz trawy wieloletnie i jednoroczne.

Marek Oblicki – dyrektor ds. produkcji roślinnej w Kombinacie Rolnym Kietrz
Marek Oblicki

Dyrektor ds. produkcji roślinnej
w Kombinacie Rolnym Kietrz

Orka, uprawa bezpłużna i strip-till. Jak uprawia się buraki w Kietrzu?

Coraz większą popularnością cieszą się systemy konserwujące uprawy roli. W Polsce jest wiele gospodarstw, w których z pługa zrezygnowano całkowicie. W Kietrzu burak cukrowy jest uprawiany w różnych technologiach – płużnej z orką wykonywaną na głębokość 28–30 cm oraz bezpłużnej z zastosowaniem głębosza na głębokość ok. 40 cm lub grubera na głębokość ok. 30 cm.

– W każdym przypadku na wiosnę przeprowadzamy płytką uprawę (2–4 cm) w celu przerwania parowania gleby. Następnie, tuż przed siewem jest wykonywana dokładna uprawa agregatem uprawowym na głębokość siewu, tj. ok. 2 cm. W uprawie przedsiewnej precyzja jest niezwykle ważna, ponieważ gwarantuje równy wysiew nasion na pożądaną głębokość, a ostatecznie wyrównane wschody – podkreśla Marek Oblicki, dyrektor ds. produkcji roślinnej w Kombinacie.

W tym roku po raz pierwszy w gospodarstwie wysiano buraka cukrowego w dwuetapowym systemie uprawy pasowej (strip-till). Najpierw uprawiono wąskie pasy gleby na głębokość ok. 28– 30 cm i zaaplikowano nawozy płynne P i N.

– Następnie dzięki AutoPath™ (Rzędy), który automatycznie tworzy linie uprawionych pasów i wysiewu poszczególnych sekcji siewnika dla całego pola na platformie John Deere Opertion Center, w drugim przejeździe nasiona zostały wysiane dokładnie we wcześniej uprawione i nawożone pasy – dodaje dyrektor Oblicki.

Burak cukrowy wraca na pole dopiero po 4-5 latach

Jednym z ważniejszych elementów zrównoważonego rolnictwa jest odpowiedni płodozmian. Zapewnia równomierne wykorzystanie składników pokarmowych, poprawia strukturę gleby, pozwala na przerwanie cyklu życiowego patogenów i szkodników oraz ogranicza szkodliwość chwastów.

– W Kombinacie dbamy o to, aby płodozmian był zachowany dla wszystkich roślin. Burak cukrowy jest wysiewany głównie po pszenicy ozimej, sporadycznie po kukurydzy na ziarno lub innych przedplonach. Na danym stanowisku jest uprawiany najszybciej co 4–5 lat – mówi Marek Oblicki.

Dzięki zachowaniu właściwego płodozmianu w gospodarstwie nie ma problemów z nicieniami i odpornymi na substancje czynne herbicydów chwastami, które w różnych uprawach zwalczane są substancjami czynnymi z innych grup chemicznych.

Międzyplony w Kietrzu. Dlaczego termin siewu ma znaczenie?

Siew międzyplonów ma liczne zalety. Takie rośliny stanowią dodatkowe źródło materii organicznej, poprawiają strukturę gleby, chronią ją przed erozją oraz pełnią funkcję fitosanitarną. Jednak zbyt duża ilość materii organicznej wiosną może utrudnić precyzyjne umieszczenie nasion na pożądaną głębokość w glebie. Aby rośliny międzyplonowe za bardzo nie wyrosły, ich siew w Kietrzu jest opóźniany do przełomu sierpnia i września.

– Kilka lat temu poplon zasiany na początku sierpnia wytworzył tak dużą masę, że na wiosnę musieliśmy go zaorać, co było niekorzystne dla bilansu wody w glebie. Należy tu również nadmienić, że poplony u nas pozostawione są bez uprawy od zasiania aż do wiosny. Być może to zmienimy i zaczniemy wysiewać je wcześniej w systemie strip-till, ale najpierw musimy to przetestować – tłumaczy dyrektor ds. produkcji roślinnej w Kombinacie.

Międzyplony mogą również ograniczać presję niektórych szkodników glebowych. Więcej o doborze gatunków i odmian o działaniu fitosanitarnym można przeczytać w artykule Międzyplony pod buraka cukrowego – które ograniczają mątwika?.

Około 50 odmian w doświadczeniach. Jak wybierają nasiona buraków?

Dobór właściwej odmiany to klucz do sukcesu produkcyjnego gospodarstwa i jedna z najważniejszych decyzji agrotechnicznych. W Kietrzu świetnie zdają sobie z tego sprawę, dlatego co roku przeprowadzane są doświadczenia odmianowe. W celu porównania plonowania i odporności na chwościk buraka wysiewanych jest ok. 50 odmian konwencjonalnych i kilkanaście odmian Smart – każda na powierzchni kilku arów.

– W każdym roku uprawiamy kilkanaście odmian buraka cukrowego. Na polach, gdzie występują burakochwasty uprawiamy odmiany Smart (ok. 20% areału). Ponadto na późnolistopadowy i grudniowy zbiór wysiewamy odmiany o zwiększonej odporności na chwościk buraka (ok. 30–40% areału), który na ogół stanowi u nas duże zagrożenie. Na pozostałych polach uprawiane są odmiany tradycyjne. Na najwcześniejsze, wrześniowe odstawy dobieramy odmiany, które charakteryzują się szybkim osiąganiem wysokiego plonu technologicznego – opisuje Marek Oblicki.

Przy wyborze materiału siewnego warto zwracać uwagę nie tylko na plonowanie, ale również na deklarowane cechy zdrowotnościowe. Znaczenie symboli Rh, Cr, Cr+, CrTech, N i SBR wyjaśniamy w poradniku Oznaczenia odmian buraka cukrowego – co oznaczają poszczególne symbole?.

Od 70 do 130 tys. nasion na hektar. Precyzyjny siew buraków

Od kilku lat w Kombinacie stosowana jest zmienna norma wysiewu. Zagęszczenie roślin jest ustalane w zależności od potencjału plonotwórczego danego fragmentu pola, który jest określany na podstawie nałożenia na siebie map NVDI z kilku lat.

– Indeks mówi nam, jaki jest indeks biomasy na danym obszarze pola. Mając taką informację z kilku lat, możemy wygenerować mapę, na którą jest naniesiony potencjał poszczególnych stref na polu. Następnie w miejscach, gdzie ten potencjał plonotwórczy jest najmniejszy, redukujemy wysiew nasion nawet do 70 tys./ha, a w miejscach najbardziej urodzajnych podnosimy nawet do 130 tys. szt./ha – wyjaśnia dyrektor Oblicki.

Siew buraków cukrowych odbywa się zazwyczaj od trzeciej dekady marca do końca pierwszej dekady kwietnia – w tym roku od 3 do 10 kwietnia. Do tego celu wykorzystywane są dwa 24-rzędowe siewniki Kverneland Unicorn.

Dalsza część artykułu pod materiałem wideo:

Jak utrzymać plantacje wolne od chwastów aż do zbioru?

W Kietrzu plantacje pozostają wolne od chwastów aż do zbioru. Osiągnięcie tego celu wymaga zintegrowanego podejścia – nie wystarczą same zabiegi chemiczne. W każdej uprawie chwasty są starannie niszczone, aby nie doprowadzać do rozsiewania się roślin i zwiększenia banku nasion w glebie. Roślinność niepożądana zwalczana jest także podczas uprawek pożniwnych, a w technologii bezorkowej stosowany jest glifosat – zwłaszcza w celu eliminacji chwastów wieloletnich.

– W technologii Conviso Smart dedykowany herbicyd stosujemy dwukrotnie w dawkach po 0,5 l/ha zawsze z dodatkiem Atpolanu Bio 80 EC Premium. Adiuwanty firmy Agromix są wykorzystywane w gospodarstwie od ponad 15 lat i mamy do nich pełne zaufanie. Osobno aplikowany jest graminicyd w celu zwalczania chwastów jednoliściennych – mówi Marek Oblicki.

W systemie konwencjonalnym stosowana jest metoda dawek dzielonych. Na ogół do efektywnego odchwaszczenia plantacji wystarczą 3 zabiegi:

– Znamy nasze pola i wiemy, jakich chwastów oraz w jakim nasileniu możemy się spodziewać. Jednak zabiegów nie wykonujemy „na pamięć”. Każda aplikacja poprzedzona jest wnikliwą obserwacją plantacji. Dawki poszczególnych preparatów dobierane są do warunków panujących na polu, warunków pogodowych i fazy rozwojowej chwastów – zaznacza dyrektor ds. produkcji roślinnej w Kombinacie.

Chwościk buraka wymaga nawet pięciu zabiegów ochronnych

Chwościk buraka niezmiennie pozostaje jednym z głównych czynników powodujących spadek plonu korzeni i cukru, co prowadzi do strat finansowych. Dlatego też skuteczne ograniczanie choroby determinuje rentowność uprawy buraka cukrowego. Standardowo w Kietrzu wykonuje się od 3 do 5 zabiegów przeciwko chwościkowi buraka.

Stosowane są substancje czynne należące do różnych grup chemicznych:

  • triazoli (difenokonazol, mefentriflukonazol, protiokonazol),
  • strobiluryn (azoksystrobina),
  • morfolin (fenpropidyna)
  • oraz pikolinamidów (fenpikopsamid).

– Do każdego zabiegu dodajemy preparaty miedziowe, a także adiuwanty polepszające przyleganie cieczy i zmniejszające napięcie powierzchniowe. Woda w naszym ujęciu ma wysokie pH, dlatego testujemy Atpolan pH- Active, który nie tylko skutecznie obniża pH cieczy użytkowej, ale także napięcie powierzchniowe oraz twardość wody – tłumaczy Marek Oblicki.

Coraz większym wyzwaniem w ochronie plantacji jest narastająca odporność patogena na niektóre substancje czynne. Szczegółowe informacje dotyczące objawów chwościka buraka, odporności na fungicydy i skutecznego zwalczania choroby przedstawia dr Agnieszka Kiniec w osobnym opracowaniu.

Zbiór buraków na ponad 900 ha. Dwa kombajny i trzy cukrownie

Całoroczny wysiłek włożony w pielęgnację plantacji może pójść na marne przez błędy popełnione podczas wykopywania korzeni. Sprawne przeprowadzenie zbioru plonów na obszarze przekraczającym 900 hektarów to gigantyczne wyzwanie logistyczne, wymagające perfekcyjnego planowania i niezawodnego sprzętu. Zdarzały się lata, że w Kombinacie zbiór buraka cukrowego rozpoczynał się już w sierpniu, a kończył po połowie grudnia.

– Buraki cukrowe odstawiamy do trzech cukrowni: Cerekwi oraz dwóch zakładów w Czechach. W tym roku buraki zaczęliśmy kopać 23 września. Zbiór wykonujemy własnymi dwoma kombajnami i staramy się, aby surowiec – zwłaszcza w ciepłym okresie – nie leżał na pryzmie dłużej niż 4–5 dni. Średni plon z trzech lat wynosi obecnie 93,4 t/ha, a średnia polaryzacja z wielolecia to 16,4% – mówi dyrektor ds. produkcji roślinnej w Kietrzu.

Rosnące koszty i ograniczenia w ochronie. Co zagraża uprawie buraków?

Nikogo nie trzeba przekonywać, że uprawa buraka cukrowego stoi obecnie przed wieloma wyzwaniami. Coraz trudniejsze warunki pogodowe (przymrozki, susza, gwałtowne deszcze i grad), wycofywanie z użytkowania kolejnych substancji czynnych środków ochrony roślin oraz wzrost odporności agrofagów na stosowane związki sprawiają, że uprawa buraka cukrowego jest coraz trudniejsza. Zdaniem Marka Oblickiego wszystkie wymienione czynniki są równie ważne.

– Przy czym, jak wiadomo, na warunki atmosferyczne nie mamy wpływu, więc możemy jedynie ograniczać ich negatywne skutki. Poważnym problemem jest wycofywanie kolejnych substancji czynnych przy jednocześnie bardzo rzadkim wprowadzaniu nowych. Sprawia to, że zwalczanie np. chwościka buraka jest znacznie utrudnione. Dodatkowo plantatorzy zmagają się z rosnącymi kosztami produkcji i malejącą ceną surowca. Narzucane są kolejne obostrzenia i wytyczne dotyczące np. ograniczenia chemizacji rolnictwa. W takich realiach nasi rolnicy nie mogą konkurować z tymi spoza Unii Europejskiej – uważa dyrektor Oblicki.

Co decyduje o plonach powyżej 90 t/ha? Doświadczenia i precyzja

Sukces uprawy buraka cukrowego w Kombinacie Rolnym Kietrz to wypadkowa wielu czynników. Dużym ułatwieniem jest fakt, że przedsiębiorstwo gospodaruje na dobrych glebach. Jednak również o taką trzeba właściwie dbać. Co 3 lata wykonywane są analizy gleby i na tej podstawie ustala się programy nawożenia. Gospodarstwo ma wypracowany własny system uprawy. Przed wprowadzeniem do technologii każde rozwiązanie jest najpierw testowane w doświadczeniach polowych. Co roku wykonywane są doświadczenia uprawowe, odmianowe, nawozowe, herbicydowe oraz fungicydowe. Ale, jak podkreśla Marek Oblicki, najważniejszy jest czynnik ludzki. Każdy – od zarządu. Poprzez kadrę zarządzającą, aż do operatorów maszyn – dokłada wszelkich starań, aby jak najlepiej wykonywać swoją pracę. I to przynosi wymierne efekty.

– Wszystkie elementy uprawy buraka cukrowego – od nawożenia, uprawy jesiennej, przedsiewnej, poprzez siew, skuteczne ograniczanie agrofagów, aż po zbiór – muszą zostać wykonane z należytą starannością. W uprawie buraka cukrowego nie ma miejsca na „drogę na skróty” – podsumowuje.

Utrzymanie odpowiedniej żyzności gleby ma szczególne znaczenie w intensywnej produkcji buraków cukrowych. O wpływie resztek roślinnych, międzyplonów i nawożenia organicznego na bilans materii organicznej pisze prof. Przemysław Barłóg w artykule dotyczącym wpływu uprawy buraka cukrowego na próchnicę.

Poradnik Plantatora Buraka Cukrowego – specjalistyczny kwartalnik dla plantatorów
Poradnik Plantatora Buraka Cukrowego – specjalistyczny kwartalnik dla plantatorów
Zobacz w sklepie
Atlas Burak – identyfikacja agrofagów, niedoborów pokarmowych i innych czynników
Atlas Burak – identyfikacja agrofagów, niedoborów pokarmowych i innych czynników
Zobacz w sklepie
PPBC
PPBChttps://ppbc.com.pl/
Poradnik Plantatora Buraka Cukrowego tworzy redakcja skupiona na najważniejszych zagadnieniach związanych z uprawą buraka cukrowego. Współpracujemy z naukowcami, doradcami, specjalistami branżowymi oraz doświadczonymi plantatorami, łącząc wiedzę ekspercką z praktyką rolniczą. Podejmujemy aktualne tematy dotyczące agrotechniki, nawożenia, ochrony roślin, odmian, chorób i szkodników, a także zbioru i przechowywania buraków. Śledzimy zmiany zachodzące w branży, nowe technologie oraz wyzwania, z którymi mierzą się gospodarstwa. Stawiamy na rzetelne informacje, praktyczne wskazówki i doświadczenia z pól, które pozwalają lepiej poznać nowoczesną produkcję buraka cukrowego i jej najważniejsze kierunki rozwoju.
Powiązane wpisy

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Proszę wpisać swój komentarz!
Proszę podać swoje imię tutaj

Bieżący numer

Chcesz być na czasie?
Najważniejsze informacje raz w tygodniu.

Zgoda marketingowa

Proszę potwierdź zgodę na zapis do newslettera.

Najnowsze artykuły