Francuski rząd chce rozszerzyć obowiązujący „podatek cukrowy” na słodycze, wyroby czekoladowe, ciastka, płatki śniadaniowe i inne słodzone produkty spożywcze. Nowa danina miałaby przynieść około 300 mln euro rocznie. Plantatorzy buraków ostrzegają jednak, że uderzy ona w branżę, która już zmaga się ze skutkami suszy i spadkiem produkcji.
Projekt ustawy o finansowaniu systemu zabezpieczenia społecznego na 2027 r. – francuski PLFSS – przewiduje rozszerzenie opodatkowania produktów zawierających cukier. Projekt został przedstawiony 1 października 2026 r. i skierowany do francuskiego Zgromadzenia Narodowego.
Oznacza to, że podatek nie jest jeszcze obowiązującym prawem. Jego ostateczny zakres może się zmienić podczas prac parlamentarnych.
Jakie produkty obejmie francuski podatek cukrowy?
Nowa opłata ma dotyczyć przetworzonych i paczkowanych produktów przeznaczonych do bezpośredniego spożycia albo wymagających jedynie podgrzania lub rozmrożenia.
W uzasadnieniu projektu wymieniono między innymi:
- słodycze i wyroby cukiernicze,
- czekoladę i produkty zawierające kakao,
- przemysłowe ciastka, ciasta i wyroby piekarnicze,
- płatki śniadaniowe,
- batony zbożowe,
- wyroby cukiernicze i drożdżówki,
- lody i pozostałe słodzone produkty objęte wskazanymi kodami celnymi.
Co istotne, podstawą naliczenia opłaty ma być całkowita zawartość cukrów – monosacharydów i disacharydów – niezależnie od tego, czy zostały one dodane podczas produkcji, czy występują w składnikach produktu. Drugim warunkiem objęcia daniną ma być obecność co najmniej jednego dodatku do żywności.
Ile ma wynosić podatek od produktów słodzonych?
Projekt przewiduje dwa zestawy progów. Pierwszy ma obejmować między innymi ciastka, wyroby piekarnicze, płatki śniadaniowe, batony zbożowe i lody:
| Zawartość cukrów | Stawka na 100 kg produktu |
|---|---|
| Od 10 do poniżej 23 g/100 g | 4,07 euro |
| Od 23 do poniżej 30 g/100 g | 14 euro |
| Co najmniej 30 g/100 g | 22 euro |
Odrębne, wyższe progi zawartości cukru przewidziano dla słodyczy oraz produktów czekoladowych:
| Zawartość cukrów | Stawka na 100 kg produktu |
|---|---|
| Od 10 do poniżej 47 g/100 g | 4,07 euro |
| Od 47 do poniżej 56 g/100 g | 14 euro |
| Co najmniej 56 g/100 g | 22 euro |
Najwyższa stawka odpowiadałaby 22 eurocentom na kilogram produktu. Nie oznacza to jednak, że cena detaliczna automatycznie wzrośnie dokładnie o tę kwotę. Producenci mogą przenieść koszt na konsumentów, zmienić recepturę albo pokryć część opłaty z własnej marży.
Stawki miałyby być corocznie waloryzowane zgodnie ze zmianą wskaźnika cen konsumpcyjnych.
Dodatkowa opłata za słodziki
Francuski projekt obejmuje również produkty zawierające syntetyczne substancje słodzące. W ich przypadku opłata ma wynosić:
- 4,50 euro za 100 kg produktu – przy zawartości słodzika do 120 mg/kg,
- 6 euro za 100 kg produktu – przy wyższej zawartości.
Opłata za słodziki mogłaby zostać doliczona do daniny wynikającej z zawartości cukru. W praktyce samo zastąpienie części cukru słodzikami nie zawsze pozwoliłoby więc producentowi uniknąć dodatkowego obciążenia.
Podatek ma obowiązywać od 2027 roku
Zgodnie z rządowym projektem nowe przepisy miałyby wejść w życie 1 stycznia 2027 r. Przewidywane wpływy z opodatkowania produktów zawierających cukier i syntetyczne substancje słodzące oszacowano łącznie na około 300 mln euro rocznie.
Pieniądze mają trafić do działu ubezpieczeń zdrowotnych francuskiego systemu zabezpieczenia społecznego rolników i pracowników rolnych.
Rząd podkreśla, że nie jest to podatek nakładany bezpośrednio na producentów rolnych sprzedających surowiec. Obowiązek zapłaty ma dotyczyć przemysłu przetwórczego lub dystrybutora wprowadzającego gotowy produkt na rynek.
Rząd chce skłonić producentów do zmiany receptur
Francuskie władze przedstawiają nowe rozwiązanie jako rozszerzenie istniejącego podatku od napojów słodzonych, a nie zupełnie nową formę opodatkowania.
Celem ma być zachęcenie producentów do ograniczenia zawartości cukru w żywności. Pierwszy próg ustalono już na poziomie 10 g cukrów w 100 g produktu, aby przedsiębiorstwa miały ekonomiczny powód do zmiany receptur.
W uzasadnieniu wskazano, że słodzone produkty stałe odpowiadają za około jedną trzecią cukrów spożywanych przez dzieci i młodzież. Rząd powołuje się również na rosnące koszty leczenia otyłości, cukrzycy, chorób układu krążenia i innych chorób przewlekłych związanych między innymi ze sposobem żywienia.
Plantatorzy buraków żądają wycofania projektu
Propozycja spotkała się ze zdecydowanym sprzeciwem Confédération Générale des planteurs de Betteraves – francuskiej organizacji plantatorów buraków cukrowych.
CGB ocenia, że nowa danina może uderzyć nie tylko w przemysł spożywczy, ale pośrednio również w cukrownie oraz gospodarstwa produkujące buraki. Organizacja obawia się ograniczenia popytu na cukier, dalszego pogorszenia rentowności zakładów i wzrostu cen produktów dla konsumentów.
Według CGB propozycja pojawia się w szczególnie trudnym momencie. Francuska produkcja buraków w 2026 r. może być o około 30% niższa, a łączną utratę wartości w całym łańcuchu branża szacuje na blisko 1 mld euro. Przyczyną słabszych wyników mają być przede wszystkim susza i fale upałów.
Nasi plantatorzy już mierzą się z poważnym kryzysem. Zbiory mocno ucierpiały wskutek suszy, a odpowiedzią rządu jest nałożenie nowego podatku
– podkreśla Franck Sander, prezes CGB.
Organizacja wzywa rząd do wycofania propozycji. Ostrzega również przed możliwymi skutkami dla zatrudnienia, przemysłu rolno-spożywczego i funkcjonowania francuskich cukrowni.
Czy podatek rzeczywiście zmniejszy popyt na cukier?
Wpływ daniny na francuski rynek cukru będzie zależał przede wszystkim od reakcji producentów żywności. Mogą oni:
- ograniczyć zawartość cukru w recepturach,
- zmniejszyć gramaturę produktów,
- podnieść ceny,
- częściowo zastąpić cukier substancjami słodzącymi,
- zrezygnować z części produktów o najwyższej zawartości cukru.
Nie oznacza to więc automatycznego i natychmiastowego spadku zapotrzebowania na cukier o określoną wielkość. Jeżeli jednak duże przedsiębiorstwa masowo zmienią receptury, popyt ze strony francuskiego przemysłu spożywczego może się zmniejszyć.
Z perspektywy plantatorów problemem jest również moment wprowadzenia propozycji. Francuski sektor cukrowniczy mierzy się jednocześnie ze słabszymi zbiorami, wahaniami cen cukru, wysokimi kosztami produkcji i presją importową.
Francuski projekt jest szerszy niż polska opłata cukrowa
W Polsce obowiązująca opłata cukrowa obejmuje przede wszystkim napoje zawierające cukry lub substancje słodzące. Francuski projekt idzie znacznie dalej, ponieważ ma objąć także paczkowane produkty stałe, między innymi ciastka, słodycze, czekoladę oraz płatki śniadaniowe.
Francuska propozycja nie zmienia bezpośrednio sytuacji prawnej polskich plantatorów ani cukrowni. Może jednak rozpocząć szerszą dyskusję o rozszerzaniu podatków żywnościowych w innych państwach Unii Europejskiej. Dla polskiej branży ważne będzie również to, czy podatek wpłynie na zużycie cukru przez francuski przemysł i cały unijny bilans rynku.
Na razie danina pozostaje projektem. O jej wprowadzeniu oraz ostatecznych stawkach zdecyduje francuski parlament.
Źródło: projekt PLFSS 2027, podatki.gov.pl
