Branża cukrownicza funkcjonuje dziś w trudnych realiach rynkowych. Wyzwaniom można sprostać nie tylko dzięki poprawie sprawności energetycznej oraz ograniczeniu strat technologicznych, ale także transformacji cyfrowej. Jednak kluczowa pozostaje integracja środowiska.
Autor: dr Agnieszka Kiniec, Terenowa Stacja Doświadczalna IOR-PIB w Toruniu
Konferencja Techniczno-Surowcowo-Analityczna zorganizowana przez Stowarzyszenie Techników Cukrowników przy współpracy Zarządu oraz Departamentu Techniczno-Produkcyjnego i Rozwoju Krajowej Grupy Spożywczej S.A. odbyła się w dniach 28–29 maja 2026 roku w Warszawie. Hasło przewodnie wydarzenia brzmiało „Cukier 4.0 Bezpieczeństwo i konkurencyjność przemysłu cukrowniczego w erze cyfryzacji”.
Współpraca podstawą rozwoju branży cukrowniczej
To właśnie dzięki współpracy przemysłu, nauki i plantatorów branża cukrownicza od dziesięcioleci potrafi skutecznie odpowiadać na zmieniające się warunki gospodarcze i technologiczne. Dzisiejsze spotkanie pokazuje, że mimo wyzwań pozostajemy środowiskiem zintegrowanym, odpowiedzialnym i otwartym na innowacje
– mówił podczas otwarcia konferencji prezes Zarządu Krajowej Grupy Spożywczej S.A. Leszek Świętochowski.
Podkreślał, że rośnie znaczenie współpracy z plantatorami:
Coraz większego znaczenia nabierają również współpraca z plantatorami i bezpieczeństwo surowcowe. W ostatnich latach obserwowaliśmy, jak silnie warunki pogodowe wpływają na uprawę buraka cukrowego, parametry techniczne surowca oraz organizację kampanii. To pokazuje, że konkurencyjność sektora zaczyna się już na polu. I wymaga współdziałania całego łańcucha wartości
– zaznaczył prezes Świętochowski.
Medal dla zasłużonego przedstawiciela cukrownictwa
Co roku na konferencji wręczane są nagrody i odznaczenia. Jednak tym razem ceremonia miała wyjątkowo uroczysty charakter. Medal im. inż. Piotra Stanisława Drzewieckiego odebrał dr hab. Maciej Wojtczak, prof. UŁ – prezes Zarządu Głównego STC (Fot. 1). To najwyższe wyróżnienie przyznawane przez Radę Federacji Stowarzyszeń Naukowo-Technicznych NOT. Medal jest wyrazem uznania dla działalności naukowej oraz pracy na rzecz rozwoju techniki, technologii oraz analityki cukrowniczej. Profesor Wojtczak jest pierwszym cukrownikiem w Polsce, który został uhonorowany tą nagrodą.
Plantatorzy o zagrożeniach dla rynku cukru w UE
W imieniu plantatorów wystąpił Krzysztof Nykiel, prezes Krajowego Związku Plantatorów Buraka Cukrowego. Mówił o nadprodukcji cukru w Unii Europejskiej oraz jego napływie z zagranicy. Znaczył, że wbrew przewidywaniom to nie import cukru z Ukrainy stanowi największe zagrożenie. Poważniejszym problemem jest procedura uszlachetniania czynnego. Mechanizm ten pozwala na import cukru spoza UE bez płacenia cła i VAT-u w celu jego przetworzenia (np. produkcji słodyczy).
Produkt finalny powinien zostać eksportowany poza Unię. Z założenia procedura miała wspierać konkurencyjność europejskiego przemysłu przetwórczego. Jednak w praktyce jest często nadużywana, ponieważ znaczna część cukru zostaje na rynku unijnym. W zeszłym roku dzięki temu mechanizmowi do Europy sprowadzono 750 tys. ton cukru. Prezes Nykiel podziękował ministerstwu za poparcie inicjatywy o zawieszeniu procederu, które będzie obowiązywało przez rok – do 27 maja 2027 roku.
Kończąc, zwrócił się do producentów cukru:
Jednocześnie apeluję do producentów cukru o bardzo rozważne podejście do przyszłorocznych umów kontraktacyjnych, abyśmy mogli w kraju utrzymać potencjał produkcyjny. […] Nie schodźmy zbyt nisko, bo jak rolnik raz odejdzie od uprawy buraka cukrowego, to będzie duży problem, żeby do niej wrócił. Utrzymajmy potencjał branży, utrzymajmy potencjał naszych gospodarstw, abyśmy mogli cukier w Polsce i w Europie nadal produkować.
Kampania cukrownicza 2025/2026 w liczbach
Dr hab. Maciej Wojtczak, prof. UŁ podsumował kampanię cukrowniczą 2025/2026. W Polsce wyprodukowano ponad 2 574 184 ton cukru – o 3,6 tys. ton mniej niż w poprzedniej kampanii. Przerób surowca trwał 175 dni. Rozpoczął się 26 sierpnia 2025 w Cukrowi Nakło, a zakończył 17 lutego w Cukrowni Strzelin. W 2025 roku burak cukrowy uprawiano na 258,4 tys. ha. Ten areał spadł o 5,8% w stosunku do poprzedniego sezonu. Średnia powierzchnia plantacji wynosiła 10,2 ha.
Średnia polaryzacja utrzymała się na tym samym poziomie, co rok wcześniej – 16,1%. Z kolei średni plon korzeni buraka cukrowego wzrósł o 7,1% – do 72 t/ha – i był wyższy od średniej unijnej (69 t/ha). Także uzyskany plon cukru był wyższy w kampanii cukrowniczej 2025/2026 niż w poprzednim sezonie, odpowiednio – 10,0 oraz 9,4 t/ha. Jednak w dalszym ciągu średni plon cukru odnotowany w naszym kraju jest niższy od średniej dla Unii Europejskiej, która wynosi 11,9 t/ha.
Cyfryzacja odpowiedzią na wyzwania branży cukrowniczej
Konferencja była okazją do wymiany poglądów i doświadczeń między praktykami oraz zastanowienia się nad przyszłością branży. Główne wyzwania, przed którymi obecnie stoi, to niskie ceny cukru, wysokie koszty energii, zmienność warunków pogodowych oraz rosnące wymagania środowiskowe. Ważną rolę w utrzymaniu i wzmacnianiu konkurencyjności branży cukrowniczej odgrywa cyfryzacja, ponieważ pozwala na obniżenie kosztów, zwiększenie wydajności i optymalizację procesów produkcji.
