Bieżący numer
Strona głównaArtykułyNowoczesne kombajny do buraków – automatyzacja i cyfrowa logistyka

Nowoczesne kombajny do buraków – automatyzacja i cyfrowa logistyka

Nowoczesne maszyny do zbioru buraków cukrowych mają nie tylko zwiększać wydajność pracy, lecz także ograniczać uszkodzenia korzeni, ilość zanieczyszczeń oraz nacisk wywierany na glebę. Automatyczne sterowanie, kamery, czujniki, telemetria i cyfrowe planowanie transportu pozwalają kontrolować cały proces – od wyorywania buraków po ich załadunek i dostarczenie do zakładu.

Kompleksowe zasady prowadzenia zbioru i ograniczania strat przedstawia poradnik: zbiór buraków cukrowych – jak ograniczyć straty plonu?

Czego wymaga się od maszyn do zbioru buraków?

Nowoczesny kombajn powinien wydobyć możliwie wszystkie korzenie, nie powodując przy tym nadmiernych uszkodzeń ani zbędnego pobierania ziemi. Duże znaczenie ma także ograniczenie ugniatania gleby oraz zachowanie odpowiedniej wydajności pracy.

Jakość zbioru można ocenić na podstawie kilku podstawowych elementów:

  • liczby korzeni pozostawionych na polu,
  • jakości ogławiania lub defoliacji,
  • udziału złamanych i uszkodzonych korzeni,
  • ilości zanieczyszczeń mineralnych i organicznych,
  • wpływu przejazdów na strukturę gleby,
  • płynności załadunku i transportu.

Największa wydajność robocza nie zawsze oznacza najlepszy wynik. Nadmierna prędkość jazdy albo zbyt intensywna praca zespołów czyszczących może prowadzić do uszkadzania korzeni i zwiększenia strat. Parametry kombajnu trzeba więc dostosowywać do wilgotności i zwięzłości gleby, wielkości buraków, obsady oraz ukształtowania pola.

Samobieżne kombajny do buraków – coraz większa wydajność

W Europie dominują samobieżne kombajny sześciorzędowe wyposażone w zbiornik pośredni. Na dużych plantacjach pojawiają się również konstrukcje 9- i 12-rzędowe, których wykorzystanie wymaga jednak odpowiednio zorganizowanego odbioru korzeni.

Zwiększanie szerokości roboczej nie jest jedynym kierunkiem rozwoju maszyn. Producenci koncentrują się również na automatyzacji regulacji, stabilizacji pracy poszczególnych podzespołów oraz ograniczaniu błędów operatora.

Współczesne kombajny mogą być wyposażone między innymi w:

  • kamery zapewniające podgląd stref roboczych,
  • czujniki obciążenia podzespołów,
  • systemy automatycznego prowadzenia po rzędach,
  • regulację głębokości wyorywania,
  • automatyczne dostosowywanie intensywności czyszczenia,
  • terminale kontrolujące parametry pracy,
  • telemetrię rejestrującą wydajność i zużycie paliwa.

Takie rozwiązania pomagają utrzymać powtarzalną jakość zbioru w zmiennych warunkach. Nie zwalniają jednak operatora z kontroli efektów pracy. Nadal trzeba sprawdzać, czy na polu nie pozostają korzenie oraz czy buraki trafiające do zbiornika nie są nadmiernie połamane lub obite.

Rozstawa rzędów i obsada wpływają na pracę kombajnu

Możliwości maszyny zależą także od sposobu założenia plantacji. Rozstawa rzędów powinna odpowiadać konstrukcji zespołu wyorującego, a rośliny muszą być możliwie równomiernie rozmieszczone.

Proste rzędy ułatwiają prowadzenie kombajnu i ograniczają ryzyko omijania lub uszkadzania korzeni. Problemem są również duże różnice w wielkości buraków oraz wysokości ich wystawania ponad powierzchnię gleby. Utrudniają one prawidłowe ustawienie elementów ogławiających i wyorujących.

Przygotowanie plantacji do sprawnego zbioru rozpoczyna się zatem już podczas siewu. Znaczenie mają ustawienie siewnika, utrzymanie właściwej głębokości oraz uzyskanie wyrównanej obsady. Więcej o nieprawidłowościach występujących na tym etapie można przeczytać w artykule o najczęstszych błędach podczas siewu buraka cukrowego.

Automatyczne prowadzenie i stabilizacja kombajnu

Systemy prowadzenia po rzędach pomagają utrzymać zespoły wyorujące we właściwym położeniu względem korzeni. Jest to szczególnie ważne podczas pracy z dużą prędkością, na stokach oraz na plantacjach, na których rzędy nie są idealnie proste.

Kamery i czujniki umożliwiają operatorowi kontrolowanie pracy poszczególnych podzespołów bez konieczności ciągłego obserwowania ich z kabiny. Elektronika może również reagować na zmiany obciążenia układu wyorującego i czyszczącego.

W maszynach dwu- i trzyosiowych stosowane są systemy balansowania oraz stabilizacji przechyłów. Poprawiają one bezpieczeństwo pracy i pomagają utrzymać odpowiednie położenie zespołów roboczych na nierównym terenie.

Defoliacja i minimalne ścinanie głowy korzenia

Usunięcie liści jest jednym z pierwszych etapów pracy kombajnu. Maszyna powinna oczyścić głowę buraka bez nadmiernego usuwania jej górnej części, ponieważ zbyt głębokie ogławianie oznacza bezpośrednią utratę masy korzeni.

Coraz większe znaczenie zyskują systemy defoliacji połączone z minimalnym ścinaniem głowy, określanym jako minimum scalping. Pozwalają one usuwać pozostałości liści przy ograniczonej ingerencji w korzeń.

Nowoczesne układy wykorzystują między innymi dwa niezależne wały bijakowe oraz automatyczną regulację wysokości pracy. Prawidłowo ustawiony system powinien dostosowywać się do zróżnicowanej wysokości buraków, ograniczając zarówno pozostawianie liści, jak i niepotrzebne straty surowca.

Jak ustawić zespół wyorujący?

Zespół wyorujący powinien pracować wystarczająco głęboko, aby wydobywać całe korzenie, ale bez pobierania nadmiernej ilości ziemi. Zbyt płytkie ustawienie zwiększa ryzyko odłamywania dolnych części buraków. Zbyt głęboka praca podnosi natomiast opory, zużycie paliwa i obciążenie układu czyszczącego.

Na jakość wyorywania wpływają przede wszystkim:

  • wilgotność i zwięzłość gleby,
  • głębokość osadzenia korzeni,
  • prędkość jazdy kombajnu,
  • zużycie lemieszy i pozostałych elementów roboczych,
  • ustawienie zespołów wyorujących,
  • wyrównanie plantacji,
  • dokładność prowadzenia maszyny po rzędach.

Ustawienia należy sprawdzać nie tylko przed rozpoczęciem zbioru, ale również po każdej zmianie pola oraz po wystąpieniu opadów wpływających na stan gleby.

Automatyczne sterowanie prędkością pracy

Jednym z kierunków rozwoju kombajnów jest automatyczne dopasowywanie prędkości jazdy do obciążenia zespołów roboczych. Czujniki monitorują ilość pobieranej masy oraz pracę elementów wyorujących, transportujących i czyszczących.

Jeżeli obciążenie wzrasta, system może zmniejszyć prędkość jazdy albo zmienić parametry pracy wybranych podzespołów. Pozwala to ograniczyć zatory, nierównomierny przepływ korzeni oraz gwałtowne wzrosty obciążenia.

Automatyzacja pomaga również zachować zbliżoną jakość pracy podczas wielogodzinnego zbioru i zmian operatorów. Ma to szczególne znaczenie w kampanii prowadzonej przez całą dobę.

Turbiny czy walce – jak skutecznie czyścić buraki?

Układ czyszczący powinien usunąć ziemię, resztki liści i inne zanieczyszczenia bez nadmiernego obijania oraz łamania korzeni. Pogodzenie tych dwóch celów jest jednym z największych wyzwań podczas zbioru.

Na wilgotnych i ciężkich glebach oczyszczenie buraków wymaga intensywniejszej pracy podzespołów. Zwiększenie prędkości turbin lub walców może jednak prowadzić do wzrostu liczby uszkodzeń.

Nie istnieje zatem jedno ustawienie odpowiednie dla każdego pola. Operator musi znaleźć kompromis pomiędzy:

  • czystością surowca,
  • wydajnością pracy,
  • liczbą uszkodzonych korzeni,
  • poziomem strat,
  • zużyciem paliwa.

Zarówno układy turbinowe, jak i walcowe mogą działać skutecznie, jeśli zostaną właściwie ustawione. Producenci zwiększają powierzchnię czyszczenia, rozwijają konstrukcję walców i turbin oraz stosują czujniki pozwalające automatycznie reagować na zmiany obciążenia.

Jak ciężkie kombajny wpływają na glebę?

Kombajn ze zbiornikiem wypełnionym korzeniami należy do najcięższych maszyn poruszających się po polu. Zbiór prowadzony na nadmiernie wilgotnej glebie może powodować głębokie zagęszczenie, powstawanie kolein oraz pogorszenie warunków rozwoju kolejnych upraw.

W ograniczaniu nacisku na podłoże pomagają:

  • opony o dużej powierzchni styku z glebą,
  • odpowiednio dobrane ciśnienie w ogumieniu,
  • równomierny rozkład masy pomiędzy osiami,
  • jazda w przesuniętych śladach,
  • ograniczenie przejazdów z pełnym zbiornikiem,
  • wykorzystanie wózków przeładunkowych.

Jazda w przesuniętych śladach, określana również jako offset, pozwala rozłożyć obciążenie na większą powierzchnię. Z kolei wózki przeładunkowe przejmują korzenie od kombajnu i ograniczają liczbę jego przejazdów po polu z pełnym zbiornikiem.

Rozwiązania te mają szczególne znaczenie na długich polach, plantacjach o wysokim plonie oraz podczas pracy w trudnych warunkach wilgotnościowych.

Wózki przeładunkowe usprawniają odbiór korzeni

Wydajność dużego kombajnu może zostać ograniczona przez niewłaściwie zorganizowany odbiór buraków. Oczekiwanie na przyczepę, przejazdy do miejsca rozładunku oraz praca z pełnym zbiornikiem powodują przestoje i podnoszą koszty.

Wózki przeładunkowe umożliwiają odbieranie korzeni podczas pracy kombajnu i przewożenie ich do miejsca formowania pryzmy. Pozwalają utrzymać ciągłość zbioru, a odpowiednio dobrane ogumienie lub podwozie gąsienicowe może dodatkowo ograniczyć nacisk wywierany na glebę.

Zastosowanie takiego rozwiązania wymaga jednak dobrej organizacji. Wydajność wózków, ciągników i transportu drogowego musi odpowiadać możliwościom kombajnu.

Pryzma powinna być częścią całego systemu

Lokalizację pryzmy należy zaplanować jeszcze przed rozpoczęciem zbioru. Miejsce powinno zapewniać możliwość bezpiecznego dojazdu kombajnu, pojazdów transportowych i ładowarki-czyścika.

Pryzma musi być uformowana w sposób pozwalający na jej sprawne pobieranie. Niewłaściwa lokalizacja może wydłużać trasę przejazdu maszyn, zwiększać ugniatanie pola oraz utrudniać późniejszy załadunek.

Znaczenie ma również jakość składowanych korzeni. Buraki mocno połamane, nadmiernie ogłowione lub zanieczyszczone ziemią są bardziej podatne na pogorszenie jakości podczas przechowywania. Korzenie pozostają żywym materiałem roślinnym – oddychają i stopniowo zużywają zgromadzony cukier.

Ładowarki-czyściki przygotowują buraki do transportu

Ważnym elementem łańcucha technologicznego są samobieżne ładowarki-czyściki, potocznie nazywane „Mausami”. Maszyny pobierają buraki z pryzmy, usuwają część ziemi i pozostałych zanieczyszczeń, a następnie przekazują korzenie bezpośrednio na środek transportu.

Ładowarki tego typu mogą być wyposażone w szerokie stoły pobierające, walce czyszczące oraz przenośniki umożliwiające załadunek pojazdów ustawionych w pewnej odległości od pryzmy.

Skuteczne doczyszczanie ogranicza przewożenie ziemi i pozwala lepiej wykorzystać ładowność pojazdu. Zbyt intensywna praca układu może jednak powodować dodatkowe uszkodzenia korzeni. Parametry robocze trzeba więc dostosować do:

  • wilgotności gleby,
  • stopnia zanieczyszczenia buraków,
  • kondycji korzeni,
  • temperatury,
  • planowanego czasu przechowywania,
  • wymagań dotyczących odbioru surowca.

Praktyczne wykorzystanie maszyn można zobaczyć również w relacji z pokazu zbioru i załadunku buraków cukrowych.

Cyfrowa logistyka łączy pole z cukrownią

Kombajn, wózki przeładunkowe, pryzma, ładowarka-czyścik i pojazdy transportowe tworzą jeden system. Brak synchronizacji pomiędzy jego elementami prowadzi do przestojów i wydłużenia czasu oczekiwania korzeni na odbiór.

Oprogramowanie do zarządzania transportem umożliwia między innymi:

  • przygotowywanie zleceń zgodnie z harmonogramem odbiorów,
  • planowanie pracy kombajnów i pojazdów,
  • kontrolowanie lokalizacji maszyn,
  • rejestrowanie masy przewożonego surowca,
  • dokumentowanie wykonanych prac,
  • przekazywanie danych potrzebnych do rozliczeń,
  • synchronizowanie załadunku z możliwościami zakładu.

Cyfrowe zarządzanie pozwala lepiej wykorzystać wydajność maszyn i ograniczyć sytuacje, w których kombajn czeka na odbiór buraków albo wykopane korzenie pozostają w pryzmie dłużej, niż zakładano.

Telemetria pomaga kontrolować koszty zbioru

Dane zbierane przez maszyny mogą obejmować znacznie więcej niż ich aktualne położenie. Systemy telemetryczne rejestrują między innymi wydajność, zużycie paliwa, prędkość roboczą, obciążenie podzespołów, czas pracy i długość przestojów.

Analiza tych informacji pozwala ocenić:

  • rzeczywiste koszty zbioru,
  • efektywność wykorzystania maszyny,
  • różnice w wydajności pomiędzy polami,
  • wpływ ustawień na zużycie paliwa,
  • przyczyny powstawania przestojów,
  • terminowość realizacji zleceń.

Telemetria umożliwia także zdalną diagnostykę maszyny. Serwis może otrzymać informacje o nieprawidłowościach jeszcze przed przyjazdem na pole, co pomaga szybciej ustalić przyczynę awarii i ograniczyć czas postoju.

Buraki dla biogazowni wymagają odpowiedniego przygotowania

Maszyny wykorzystywane przy burakach przeznaczonych do biogazowni powinny zapewniać czystą i możliwie jednolitą masę. Szczególne znaczenie ma ograniczenie zawartości ziemi, kamieni i pozostałych ciał obcych.

Do przygotowania surowca wykorzystuje się mobilne lub stacjonarne linie umożliwiające:

  • wstępne czyszczenie na sucho,
  • mycie korzeni,
  • oddzielanie kamieni i zanieczyszczeń mineralnych,
  • przygotowanie buraków do magazynowania lub dalszego przetwarzania.

Niektóre systemy wykorzystują różnice we właściwościach fizycznych buraków, kamieni i ziemi, w tym ich zachowanie w wodzie. Zakres przygotowania zależy od wymagań instalacji oraz sposobu wykorzystania surowca.

Silniki Stage V i ograniczanie zużycia paliwa

Współczesne maszyny rolnicze oferowane na rynku Unii Europejskiej są wyposażane w silniki spełniające wymagania normy emisji Stage V. Stosowane układy oczyszczania spalin mogą obejmować między innymi selektywną redukcję katalityczną SCR z wykorzystaniem AdBlue.

Jednocześnie producenci dążą do ograniczania zużycia paliwa poprzez dostosowanie prędkości obrotowej silnika do aktualnego obciążenia. Praca przy niższych obrotach i wysokim momencie obrotowym może zmniejszać hałas i poprawiać ekonomikę podczas wielogodzinnego zbioru.

O kosztach eksploatacji decydują jednak również sposób prowadzenia maszyny, ustawienie podzespołów, stan elementów roboczych oraz organizacja całego procesu.

Przyszłość maszyn do zbioru buraków

Rozwój kombajnów zmierza w stronę coraz większej automatyzacji. Producenci pracują nad czujnikami i algorytmami, które mają samodzielnie dostosowywać parametry zespołów roboczych do prędkości jazdy, obciążenia oraz zmieniających się warunków na polu.

Do najważniejszych kierunków rozwoju należą:

  • ograniczanie masy konstrukcji,
  • zwiększanie trwałości elementów roboczych,
  • automatyczna regulacja głębokości wyorywania,
  • inteligentne sterowanie czyszczeniem,
  • rozwój kamer i systemów rozpoznawania obrazu,
  • zdalna diagnostyka i serwis,
  • integracja danych z systemami transportowymi,
  • stopniowe zwiększanie autonomii maszyn.

Automatyzacja ma ułatwiać pracę operatora i zwiększać powtarzalność zbioru. Nadal najważniejsze pozostaje jednak właściwe dopasowanie ustawień do konkretnej plantacji.

Maszyny są częścią całego procesu zbioru

Nowoczesny kombajn może znacząco zwiększyć wydajność i dokładność pracy, ale sam nie zagwarantuje dobrego wyniku. O jakości surowca decydują również stan plantacji, doświadczenie operatora, prawidłowa regulacja podzespołów oraz organizacja odbioru korzeni.

Sprawny system powinien łączyć:

  • precyzyjne wyorywanie i defoliację,
  • delikatne czyszczenie korzeni,
  • ograniczenie nacisku na glebę,
  • płynny odbiór buraków od kombajnu,
  • prawidłowe formowanie pryzm,
  • wydajny załadunek,
  • transport zsynchronizowany z pracą cukrowni.

Automatyzacja, telemetria i cyfrowe zarządzanie pomagają połączyć te elementy. Ich zadaniem jest nie tylko przyspieszenie zbioru, ale przede wszystkim poprawa jakości pracy i ograniczenie kosztów całego procesu.

Żółte naczynie na szkodniki rzepaku

Kodeks dobrych praktyk w uprawie buraków cukrowych

Zobacz w sklepie
Nazwa drugiego produktu

Atlas Burak – identyfikacja agrofagów, niedoborów pokarmowych i innych czynników

Zobacz w sklepie
PPBC
PPBChttps://ppbc.com.pl/
Poradnik Plantatora Buraka Cukrowego tworzy redakcja skupiona na najważniejszych zagadnieniach związanych z uprawą buraka cukrowego. Współpracujemy z naukowcami, doradcami, specjalistami branżowymi oraz doświadczonymi plantatorami, łącząc wiedzę ekspercką z praktyką rolniczą. Podejmujemy aktualne tematy dotyczące agrotechniki, nawożenia, ochrony roślin, odmian, chorób i szkodników, a także zbioru i przechowywania buraków. Śledzimy zmiany zachodzące w branży, nowe technologie oraz wyzwania, z którymi mierzą się gospodarstwa. Stawiamy na rzetelne informacje, praktyczne wskazówki i doświadczenia z pól, które pozwalają lepiej poznać nowoczesną produkcję buraka cukrowego i jej najważniejsze kierunki rozwoju.
Powiązane wpisy

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Proszę wpisać swój komentarz!
Proszę podać swoje imię tutaj

Bieżący numer

Chcesz być na czasie?
Najważniejsze informacje raz w tygodniu.

Zgoda marketingowa

Proszę potwierdź zgodę na zapis do newslettera.

Najnowsze artykuły